Müştemilat, bir binaya ek/eklenti olarak tasarlanan ve işlevsel olarak farklılık taşıyan alanlardır. Konutlarda yaşam alanına ek olarak tahsis edilen kömürlük, balkon ya da garaj gibi noktalar müştemilatlara örnek olarak sayılabilmektedir. Eklenti olarak bilinen bu alanların kullanım amaçları birbirinden değişiklik gösterir. Farklılaşma sebepleri doğrultusunda boyutlandırmaları ya da binaya ek olup olmamaları da değişmektedir.
Müştemilat Kanunu ile güvence altına alınan, sınırları ve yapılma şartları belirlenen bir durum söz konusudur. Her apartman ya da yaşam alanında müştemilat yapılması mümkün değildir. Aynı zamanda yapılmış olan müştemilatların kullanım şartları ve kullanacak kişilerin belirlenmesi de kanun sınırları içerisinde çerçevelenmiştir.
Müştemilat Özellikleri Nelerdir?
Yapılmış ya da yapılacak olan müştemilatların özellikleri aşağı yukarı benzerlik göstermektedir. Genel olarak müştemilat özellikleri ile bu ortak durumların saptandığı görülebilmektedir. Var olan müştemilat örnekleri arasında göze çarpan ortak özellikler şu şekildedir:
Tasarım Yapısı
İlk göze çarpan müştemilat özellikleri arasında tasarımları bulunmaktadır. Her ne kadar müştemilatlar ana yapıdan/binadan ayrı yapılsa da tasarımları bunlarla birdir. Göze hitap etmesi ve beğenilmesi amacıyla asıl yapı ile aynı tasarımda planlaması gerçekleştirilmektedir. Farklı renklerde ya da dokularda yapılmaması sayesinde estetik yapıya sahip oldukları söylenebilir.
Kullanım Amaçları
Her müştemilatın kullanım amacı farklılaşmaktadır. Farklılaşmada ortaya çıkan temel sebep üretim yani yapım aşamasındaki hedeflere dayanmaktadır. Yine de müştemilat örnekleri benzerlik gösterdiğinden kullanım esnasındaki hedefler de benzerlik gösterir. Örneğin garajlar araçlar için tasarlanırken, kömürlükler var olan malzemelerin saklanmasında etkilidir. Aynı zamanda sadece hobi amacıyla yapılan müştemilat bölümleri de mevcuttur.
İşlevsellik
Binalara ek olarak yapılan müştemilatların işlevsellik kazandırması hedeflenmektedir. Ürünlerin saklanması ya da depolanması, araçlara korunaklı alan yaratması ya da hobi amacıyla kullanılması birer işlevsellik örneğidir. Asıl apartman ya da konutta yapılamayacak şeylerin yapılması hedeflenir. Aynı zamanda ekstra bir alan olması ve yaşam alanını doğrudan etkilememesiyle de önem arz etmektedir.
Konumlandırılması
Konum açısından müştemilatlar hakkında bilgi vermek mümkündür. Müştemilatlar iki şekilde konumlandırılabilir: Ana bina ile bağlantılı yapılar, ana binadan bağlantısız yapılar. Genellikle birleşik olmayan yapılar kullanılsa da amaca bağlı olarak konumları bitişik de tasarlanabilmektedir. Aynı zamanda bu yapıların ana bina manzarasını engellemeden yerinin saptandığı da bir gerçektir.
Tapu Özellikleri
Müştemilat tapusu diye ayrı bir tapunun bulunması söz konusu değildir. Arazi ya da konut tapusuna dahil edilerek elde edilmiş bir durumdan bahsedilmektedir. Tek bir tapu üzerinde müştemilatların boyutu, alanı ve yeri konusunda detaylar bulundurulmaktadır. Ana mülkün eklentisi statüsü ile tapuda resmi olarak işlendiği bilinmektedir.
Müştemilat Ne için Kullanılır?
Müştemilat örnekleri farklı sebepler doğrultusunda kullanılmaktadır. Kişisel hobiye yönelik amaçlar, işlevsellik kazandıran noktalar olarak çok farklı sebeplerle tasarıma dahil edilmektedir. Örnek olarak müştemilat kullanma sebepleri şu şekilde sıralanabilmektedir:
- Sanat (resim, müzik vs.) için hobi amacıyla yaratılan sessiz atölyeler müştemilat sınıfındadır. Yaratıcılığa destek olması nedeniyle kullanılırlar.
- Ana binadan bağımsız olarak izole bir alan oluşturulması ve burada bazı işlevsellikler elde etmek amacıyla kullanılır.
- Konaklama yapacak olan misafirlerin mahremiyetini korumak, ana binadan bağımsız olarak rahat bir alan sunmak amacıyla tasarlanabilirler.
- Dönem dönem kullanılan ve her zaman ihtiyaç olmayan malzemelerin ana binada yer etmemesi, kalabalık yaratmaması amacıyla depo görevi görebilmektedir.
- Merkezi ısıtma ya da jeneratör gibi büyük ve kaba teknik bölmelerin özel bir alanda tutulabilmesi için yapılmaktadır. Asıl binadaki teknik yükü ciddi anlamda azaltmaktadır.
- Bahçe katında sosyal alanları genişleterek daha rahat hareket edebilmeyi hedefleyenler için imkan sunmaktadır. Oyun odası ya da özel spor salonları buna örnek gösterilebilir.
Müştemilat Kanunu
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve belediyelerin alakalı mevzuatları müştemilat kanunu olarak kabul görmektedir. Müştemilatların hangi yapılarda, ne boyutta olacağı gibi konular yasal çerçevede sınırlandırılmıştır. Örneğin, müştemilatların bir katı geçmeyecek şekilde tasarlanması şarttır. Aksi takdirde kaçak yapı sınıfına girerek yıkım kararı alınması kaçınılmaz bir duruma neden olacaktır.
Müştemilat kanunu tarafından belirlenen bir diğer konu ise yapıların ekstra girişinin olup olmaması, tapuda işlenme şekilleridir. Eğer tek katlı yapılar belediye tarafından izin doğrultusunda yapılıp tapuya işletildiyse bir sorun yaşanmayacaktır. Özellikle yeni gayrimenkul alımlarında bu tapu detaylarına göz atmak gerekir.
Eğer gayrimenkul satın alımı sırasında tapuda müştemilat örneklerine yönelik detaylar yer almıyorsa sonraki satış ya da kullanım esnasında sorun yaşayabilirsiniz. Alınacak bir karar doğrultusunda müştemilatlar yıkılabilir. Dahası sonraki satışlarda da hareketiniz kısıtlanarak alıcıları ikna etmekte zorlanabilirsiniz.
Müştemilat Nasıl Yapılır?
İlgili belediye tarafından müştemilat için resmi bir onay alınması şarttır. Ana binaya olan bağlantısı, çevreye uyum göstermesi ve yönetmelik sınıflamasına dahil olması resmileştirilir. Belediyeden onay çıktıktan sonra ilgili müştemilatın ana binaya iliştirilmesinde herhangi bir sorun yaşanmayacaktır.
