Gabari nedir? Gabari; yapı, trafik ve taşıma alanlarında izin verilen azami ölçülerdir. Çoğunlukla yapıların inşasında ve emlak sektöründe kullanılan bir kavram olup, Fransızca kökenlidir. Bir nesne veya yapıya izin verilen en fazla yükseklik, genişlik ve uzunluk gibi boyut sınırları, gabari nedir sorusunun yanıtlarındandır. İmar planları açısından bakıldığında ise gabari nedir sorusunun yanıtı; yapıların belediye imar planı tarafından belirlenen azami yüksekliği, şeklindedir. Söz konusu planlarda 3.50, 12.50 gibi sayılarla ifade edilir. Bu ifadeler, yapıların kaldırım hizasından başlayarak sahip olabilecekleri azami yükseklikleri gösterir. Söz konusu yükseklik değeri, yapıların kaç katlı olacaklarıyla da yakından ilgilidir.
Gabari Ne İşe Yarar?
“Gabari ne demek?” sorusunun yanıtı; bir binaya verilen azami yükseklik, boyut şeklinde verilebilir. Ancak söz konusu boyut sınırı, sadece bina yüksekliği ile ilgili değildir. Aynı zamanda şu hususları da yakından ilgilendirir:
· Kat sayısı
· Çatı tasarımı
· Çevredeki yapılarla olan uyum
· Mimari projelendirme
· Cephe görünümü
Gabari değerleri, belediyelerin hazırlamış olduğu imar planlarında açık şekilde yer alır. Yapı ruhsatı alınırken projelerin söz konusu değerlere uygun olması önemlidir. Yapı gabari değerinin üzerinde olamaz. Ayrıca gabariyle birlikte KAKS (Kat Alanı Kat Sayısı) değeri de dikkate alınır. Yani projenin kaç katlı olacağını gabari tek başına belirlemez. Gabarinin ne işe yaradığı ise aşağıdaki tablodaki gibi özetlenebilir:
Unsur | Projeye Etkisi |
Kat Sayısı | Gabari yüksekliği arttıkça, imar planı ve diğer yapılaşma koşullarına bağlı olarak binada inşa edilebilecek kat sayısı da artar. Dolayısıyla gabari nedir sorusunun yanıtı, kat sayısıyla da yakından ilgilidir. |
Bağımsız Bölüm Sayısı | Daha yüksek gabari, uygun emsal değerleriyle birlikte projede daha fazla daire veya bağımsız bölüm sağlar. |
Mimari Tasarım | Cephe düzeni, çatı tipi, kat yükseklikleri ve genel bina tasarımı gabari sınırıyla ilgilidir. |
Daire Planları | Yükseklik sınırı, dubleks, teraslı veya farklı plan tiplerinin uygulanabilirliğini etkiler. |
Güneş ve Hava Sirkülasyonu | Doğru belirlenmiş gabari değerleri, binaların birbirinin ışığını kesmesini önler ve doğal hava akışını destekler. |
Yatırım Potansiyeli | Arsanın geliştirme kapasitesini etkileyen önemli imar kriterlerinden biridir ve proje fizibilitesinde dikkate alınır. |
Şehir Silueti | Aynı bölgede benzer gabari değerlerinin uygulanması, kent estetiğinin korunmasına katkı sağlar. Kent silueti, gabari nedir sorusunun çizdiği sınırlarla yakından ilgilidir. |
Söz konusu etkilerden dolayı gabari yapılarda etkin olarak kullanılır.
İmarda Gabari Ne Demek?
İmarda gabari; arsa üzerine inşa edilecek yapının yükseklik sınırıdır. İmar belgesinde söz konusu sınır açık olarak yer alır. Proje hazırlanırken mimar ve mühendislerin tüm işlemlerini gabari değerine göre planlaması ve yapması gerekir.
Yapıların azami yüksekliği şeklinde bir yanıta sahip olan gabari nedir konusu, ruhsat süreçlerinde kontrol edilir. Yapı denetim ve iskan sürecinde yine devreye girer. Gabariye uygun olarak inşa edilen yapılar ruhsatlarını ve iskanlarını alır. Buna karşın uygun olmayan yapıların sahiplerine gerekli yasal yaptırımlar uygulanır ve inşa edilen yapıların gabariye uygun hale getirilmesi istenir.
Gabari Nasıl Belirlenir?
Gabari, belediye tarafından belirlenen bir değerdir. Şehirdeki yapılaşma sürecinin kontrolü için belirlenir ve uygulanır. Böylece kent silueti korunur. Belediyeler ise söz konusu değeri farklı faktörlere bağlı olarak belirler. Dikkate alınan faktörler aşağıdaki gibidir:
· Bölgede uygulanan imar planı
· Yol genişliği
· Nüfus yoğunluğu
· Altyapı kapasitesi
· Jeolojik durum (deprem riski)
· Kent silueti
Her ne kadar dikkate alınan temel faktörler bu şekilde olsa da belediyelerin istekleri de etkilidir. Benzer özelliklere sahip bölgelerde farklı gabari değerinin belirlenmesi mümkündür. Maksimum yapı yüksekliği olarak ifade edilen gabari, belediyelerde oluşturulan komisyon tarafından belirlenir.
Gabari nedir sorusunun yanıtı olan azami yükseklik, yapıların kaç katlı olacağını da gösterir. Gabari değerinden çatı için ayrılan yükseklik (çoğunlukla 0.5 m) çıkarılır ve sonuç 3.00 veya 3.30 değerine bölünür. Böylece yapının kaç katlı olacağı belirlenir. Ancak bu süreçte farklı parametrelerin de dikkate alındığı unutulmamalıdır.
