Aktif fay hatlarının yoğun olarak bulunduğu Türkiye’de depreme dayanıklı ev seçimi büyük bir öneme sahiptir. Olası deprem felaketlerine karşı güven duygusu elde etmek, maddi ve manevi kayıpların önüne geçmek için kritik bir durumdur. Ancak ülkemizde fayların yoğun olması kadar depreme dayanıklı ev seçenekleri de kısıtlı olabilmektedir. Bölgeye göre seçim yapmak, doğru seçim etkenlerini bilmek gerekir.
Depreme dayanıklı ev seçimi esnasında dikkat edilecekler bellidir. Bu hususlar çerçevesinde seçim yapmak yeni ev sahiplerine büyük bir güvence sağlayacaktır. Ancak seçilecek konutların gerçekten depreme karşı dayanabilecek formlara sahip olması, bunların kanıtlanmış olması gerekir. Bu bağlamda acele etmeden, araştırma yaparak ve güvenilir alanlardan depreme dayanıklı ev satın almak şarttır.
Depreme Dayanıklı Ev Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Şiddeti, boyutuna bağlı olarak yıkıcı etkisi yüksek olan depremlere karşı depreme dayanıklı ev alımı desteklenmelidir. İnşaat ve gayrimenkul firmaları bu özellikleri taşıyan evlerin üretimine ağırlık vermektedir. Devlet tarafından da alınan kararlar doğrultusunda ‘dayanıklı ev’ yapımı için şartlar getirilebilmektedir. Depreme dayanıklı ev alacak bireylerin genellikle göz önünde bulundurması gereken hususlar şu şekildedir:
1 - Zemin Analizleri
Dönem dönem belediyeler ya da diğer uzmanlar tarafından bazı bölgeler için deprem risk raporları yayınlanmaktadır. İstanbul gibi deprem riskinin yüksek olduğu adreslerde geçtiğimiz yıllarda ilçe bazında toprak ve zemin analizine bağlı veriler açıklanmıştır. Zemin analizleri en temel depreme dayanıklı ev şartlarından birisidir.
Zemin ve toprak yapısı istenen şekilde olmayan, depreme karşı dayanamayacak yapıda bulunan adreslerde ev seçiminde bulunmamak gerekir. Bina her ne kadar sağlam yapılırsa yapılsın; alüvyon, kaygan ya da dere tabanına yapılan evler deprem dalgalarına karşı dayanamazlar. Yıkım kaçınılmaz olacağından kuvvetli yapıdaki, dere yatağı ya da doldurma olmayan, eski zemine sahip yerlere göz atılmalıdır.
2 – Deprem Yönetmeliğine Uygunluğu
Türkiye Deprem Kanunu’na uygun şekilde üretilmiş olan evlere öncelik vermek gerekir. Üretim aşamasından kullanım noktasına, seçim yapılan konuma bağlı olarak Deprem Yönetmeliğine Uygunluk testi yapılır. Bu testler resmi evraklarla desteklenmektedir. Eğer satın alacağınız evin deprem yönetmeliğine uygun olup olmadığına emin değilseniz, uzak durmanız daha iyi olabilir.
3 – Genel Yapı Denetimi
Gayrimenkul ve inşaat firmalarının ev yapımı sırasında kullanacağı betondan, demire tüm yapı malzemelerinin denetlendiği bilinmektedir. Standartlara uygun, depreme dayanıklı ev üretiminde bu çok önemlidir. Genel yapı denetiminden geçmiş ve üretimine onay verilmiş evleri seçmek deprem gibi afetlere karşı sizi koruyacaktır.
4 – Bölgenin Deprem Riski
Tek başına üretim ve binanın sahip olduğu özellikler yeterli gelmeyebilir. Zemin araştırmasında da bilgi sahibi olmanızı sağlayacak olan durumlardan birisi de bölgedeki deprem riskidir. Eğer ev baktığınız bölgede aktif bir fay hattı varsa ya da fay hattına çok yakın konumdaysa depreme dayanıklılık konusunda başka konumlara göz atmanız daha sağlıklı olabilir.
5 – İnşaat Firmasının Güvenirliği
Konut ve apartmanların üretimini üstlenen inşaat firmaları hakkında bilgi alabilirsiniz. Bu inşaat firmalarının daha önce yapmış olduğu çalışmalara göz atabilir dahası bunların güvenirliğini tartabilirsiniz. Önceden aynı inşaattan ev satın alıp deprem ile alakalı sorun yaşamış bireylerin yorumlarına, deneyimlerine güvenebilirsiniz.
6 – Uygulanan İnşaat Teknikleri
Günümüzde inşaat alanında farklı teknik ve uygulamalar yapılabilmektedir. Ustaların bilgisi ve inşaat firmasının sağlayacağı finansal destek çerçevesinde depreme dayanıklı ev örnekleri ortaya çıkacaktır. Her ne kadar teknik bilgiye sahip olmasanız da üretim aşamasında inşaat yapılarına dair bilgiler edinmeniz gerekebilir.
7 – Evin Genel Üretim ve Mimari Yapısı
Şüphesiz deprem dönemlerinde o bölgelerden gelen bazı kavramlara aşinalık kazanmışsınızdır. Bir binayı ayakta tutan ya da depreme dayanıklı olmasını sağlayan temel şeylerden birisi de kolonlardır. Mimari yapı belirlenirken bu kolonların kaç tane olacağı, hangi boyutlarda yapılacağı kararlaştırılır. Bundan dolayı depreme dayanıklı ev satın almadan kolonlara ve kiriş durumlarına göz atmakta fayda var.
Depreme Karşı Dayanıklı Bir Evin Özellikleri Nelerdir?
Depreme dayanıklı ev özellikleri aşağı yukarı benzerlik göstermektedir. Bu benzerliklere bağlı olarak satın alım ya da kiralama yapmak doğru sonuçlar almayı sağlayacaktır. İncelendiğinde depreme karşı dayanıklı ev özellikleri şu şekildedir:
- Zemin Sağlamlığı: Bir evin diğer özellikleri bir tarafa depreme karşı dayanıklı olabilmesi için zemininin sağlam olması gerekir. Deprem bölgesinde yer almaması kadar deprem bölgesinde olsa da doğru zemin çalışmalarının yapılması gereklidir.
- Yapının Temelleri: Yapı temelinin sağlamlaştırılmış olması ya da kolon, kiriş, perde gibi güvenli yapıların elde edilmesi durumu önemlidir. Bu bağlamda alınmış kararları inceleyerek depreme dayanıklı ev kiralanabilir ya da kiralanabilir.
- Yapı Bütünlüğüne Uygunluk: İnşaatın mimari temelleri depreme karşı dayanıklı olabilir ancak resmi tapu bilgileri dışında kaçak yapılar çıkılmaması da gerekir. Yıllar sonra kaçak yapı çıkıldıysa bunlar depreme karşı olan dayanıklılığı da götürecektir.
Depreme Dayanıklılık Neden Önemlidir?
Doğal afetler insanın karşı koyamayacağı çoğu zaman önden bilgisinin olmadığı, hazırlıksız yakalandığı durumlardır. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak önlemler kısıtlı olacağından zarar ile karşı karşıya kalma olasılığı yüksektir. Deprem gibi Türkiye’nin gerçekliği yansıtan doğal afetlerden birisi ciddi bir tehlikeyi de beraberinde getirmektedir.
Depreme dayanıklı evler, söz konusu depremlere karşı olabildiğince korunaklı bir yaşam alanı sunacaktır. Depremin boyutuna, şiddetine bağlı olarak ev içerisinde güvenli kalmaya neden olur. Her şeyden önce manevi anlamda kayıpların önlenmesi hedefiyle bu konutlar üretilmektedir. Çünkü maalesef ülkemizde bazı senelerde depreme bağlı olarak çok can kaybı yaşanmıştır.
Diğer taraftan depremler sonucunda her zaman manevi kayıplar yaşanmaz. Şanslı olup dışarıya çıkabilenler döndüklerinde yıkılmış, dağılmış ve çatlamış bir ev ile karşı karşıya kalacaktır. Bu durum deprem sonrası maddi kayıpları ve zorlu şartları beraberinde getirmektedir. Hal böyle olunca depreme dayanıklılık hem maddi hem de manevi anlamda insanlara kolaylık sağlamaktadır.
Son olarak ev ve konutlar tek başına yaşam alanı sunmakla kalmaz. Alım amacına bağlı olarak yatırım amacı da güdebilir. Örneğin yazlıklar, kiralanan evler belirli kişiler için bir gelir kaynağıdır. Eğer depreme dayanıklı ev söz konusu değilse depremde zarar görecek yapılar yüzünden bu gelirlerin kesilmesi kaçınılmazdır. Bu bağlamda da dayanıklılığı sağlayacak yapılara öncelik vermek gerekir.
Hangi Tip Ev Depreme Dayanıklı?
Tüm etkenlere bağlı olarak depreme dayanıklı ev değişiklik gösterse de aşağı yukarı bazı ev tiplerinin daha sağlam olduğunu söylemek mümkündür. Örneğin; sağlam zemine sismik izole ile üretim yapılan evlerin/konutların daha dayanıklı olduğu bir gerçektir.
Ancak apartmanların giriş katı ya da ara katı daha güvenilir, dayanıklıdır gibi bir bilgi vermek çok zordur. Giriş katındaki güvenilirlik evden hızlı reaksiyon doğrultusunda çıkabilecek olmak olabilir. Fakat gerekli unsurlara dikkat edilmediği müddetçe üst kat ya da giriş kat fark etmeksizin depreme karşı gelebilmek mümkün olmayacaktır.
Ev Alırken Depreme Dayanıklı Olduğunu Nasıl Anlarız?
Resmi belge ve evraklara bağlı olarak depreme dayanıklı ev kararı alabilmek daha mümkündür. Evin olduğu zemin etüdü bu alanda fay hattının geçip geçmediği gibi resmi bilgilere göz atılmalıdır. İnşaat firmasından üretime dair yapı detayları ya da belediyeden alınan onaylar incelenebilir. Son olarak depreme dayanıklılık testlerinin yapılması da kesin sonuç almayı sağlayacaktır.
